Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы

ДӘСТҮРЛІ ЭМПАТИЯДАН ЦИФРЛЫҚ ЭМПАТИЯҒА: ФЕНОМЕН ЖӘНЕ ОНЫҢ СТУДЕНТТЕРДЕ ДАМУЫ ТУРАЛЫ ЗЕРТТЕУЛЕРГЕ ШОЛУ

Жарияланған September 2026

0

0

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Аңдатпа

Қоғамдық өмірдің барлық салаларын, соның ішінде білім беру мен тұлғааралық қарым-қатынасты қарқынды цифрландыру жағдайында эмпатияның негізгі әлеуметтік-психологиялық феномен ретінде трансформациялануын зерттеу ерекше өзектілікке ие. Студент жастар цифрлық ортаның ең белсенді субъектілері бола отырып, онлайн-коммуникацияда эмпатия таныту қажеттілігіне тап болады, бұл «цифрлық эмпатия» ұғымының мазмұнын нақтылауды және оның даму шарттарын анықтауды талап етеді. Зерттеудің мақсаты – студенттердегі цифрлық эмпатия, оны диагностикалау тәсілдері және даму факторлары туралы заманауи ғылыми түсініктерді жүйелеу. Әдістері. 2015–2025 жылдар аралығындағы ғылыми әдебиеттерге Scopus, Web of Science және РИНЦ дерекқорлары бойынша жүйелі шолу жүргізілді. Анықтамаларға контент-талдау, диагностикалық құралдарды салыстырмалы талдау және анықталған факторлардың тақырыптық синтезі әдістері қолданылды. Нәтижелері. Цифрлық эмпатия ұғымы когнитивтік, аффективтік, коммуникативтік және этикалық компоненттерді қамтитын интегративті құрылым ретінде нақтыланды. Диагностикалық әдістемелердің екі тобы бөлінді: бейімделген дәстүрлі эмпатия шкалалары және онлайн-ортаға арналған мамандандырылған сауалнамалар. Студенттерде цифрлық эмпатияның дамуының үш шарттар тобы анықталды: тұлғалық (эмпатияның бастапқы деңгейі, эмоционалдық интеллект, рефлексивтілік), цифрлық (онлайн-қарым-қатынас тәжірибесі, қолданылатын платформалардың түрі, бейне немесе мәтіндік форматтардың басымдылығы) және білім беру (тренингтердің болуы, оқытушылардың қолдауы, университеттің қауіпсіз цифрлық ортасын құру). Қорытындылар. Орыс тілді студенттік іріктеуге бейімделген цифрлық эмпатияны диагностикалаудың валидті және сенімді құралын әзірлеу қажеттілігі негізделді. Шолудың практикалық маңыздылығы оның нәтижелерін студенттерді психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу бағдарламаларын және цифрлық коммуникативтік дағдылар тренингтерін әзірлеуде пайдалану мүмкіндігінде. Әрі қарайғы зерттеулердің перспективалары цифрлық эмпатия динамикасын және оны дамыту бағдарламаларының тиімділігін эмпирикалық және лонгитюдтік зерттеулер жүргізумен байланысты.

pdf (Русский)
Тіл

Русский

Дәйексөздерді қалай жазу керек

[1]
Ахметов, К. 2026. ДӘСТҮРЛІ ЭМПАТИЯДАН ЦИФРЛЫҚ ЭМПАТИЯҒА: ФЕНОМЕН ЖӘНЕ ОНЫҢ СТУДЕНТТЕРДЕ ДАМУЫ ТУРАЛЫ ЗЕРТТЕУЛЕРГЕ ШОЛУ. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы. 88, 3 (Вер 2026), 37–48. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-5967.2026.88.3.003.