Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы

Z ҰРПАҒЫ ӨКІЛДЕРІНІҢ ЖАЛҒЫЗДЫҚ ПСИХОЛОГИЯСЫ: ҚҰНДЫЛЫҚТАР, ТҰЛҒАЛЫҚ БІРЕГЕЙЛІК ЖӘНЕ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСҚА ҚАЖЕТТІЛІК

Жарияланған September 2025

104

71

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
##plugins.generic.jatsParser.article.authorBio##
×

Айымгүл Куандыкова

«Психология» мамандығы бойынша 2-курс докторанты

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
##plugins.generic.jatsParser.article.authorBio##
×

Юлия Токатлыгиль

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті. Астана қ., Қазақстан.

PhD, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің психология кафедрасының аға оқытушысы

Гази университеті
##plugins.generic.jatsParser.article.authorBio##
×

Гювен Мехмет

Гази университеті, Анкара қ., Турция

Профессор, психологиялық кеңес және бағдар беру кафедрасы

Аңдатпа

Ұсынылған мақалада 1995 жылдан кейін туылған z ұрпағына жататын жастар арасындағы жалғыздықтың психологиялық және әлеуметтік-мәдени құбылысы қарастырылады. Жалғыздық сезімі мен осы жас тобына тән құндылық көзқарастары арасындағы байланысты, сондай-ақ олардың өзін-өзі анықтауға және әлеуметтік қосылуға деген ұмтылысын зерттеуге ерекше назар аударылады. Шетелдік және қазақстандық авторлардың заманауи эмпирикалық деректері мен теориялық зерттеулерін талдау негізінде жұмыста цифрлық ұрпақ өкілдерінің жалғыздықты қабылдауының негізгі ерекшеліктері анықталады.

Бүгінгі таңда жастардың жеке басы көбінесе цифрлық ортада — негізінен әлеуметтік желілер, онлайн-коммуникациялар және виртуалды қауымдастықтар арқылы қалыптасады. Алайда, дәл осы цифрлық кеңістікте парадокс пайда болады: ақпараттық және әлеуметтік ағындарға енгеніне қарамастан, жастар оқшауланудың субъективті сезімін көбірек сезінеді.

Сондай-ақ, z ұрпағының қазіргі өкілдері жеке тиімділіктің, мансаптық өсудің және өзін-өзі жүзеге асырудың жоғары стандарттарына бағдарланғанына баса назар аударылады, бұл көбінесе ішкі шиеленіске, перфекционистік көзқарастардың өсуіне және әлеуметтік контексте өзінің "жеткіліксіздігін" сезінуге әкеледі. Сонымен бірге жақын адамдарымен — туыстарымен, достарымен және құрдастарымен тұрақты және эмоционалды байланыстар психологиялық қолдаудың және бастан кешкен жалғыздық деңгейін төмендетудің маңызды ресурсы болып табылады.

Сыртқы ашықтық пен цифрлық белсенділікке қарамастан, жастар виртуалды ортадан тыс шынайы, жанды және эмоционалды бай қарым-қатынас қажеттілігін барған сайын өткір сезінеді. Виртуалды белсенділік пен нақты эмоционалды оқшаулану арасындағы ұқсас қайшылықтар жастарды әлеуметтік және психологиялық қолдау тәсілдерін қайта қараудың маңыздылығын көрсетеді.

Мақалада келтірілген тұжырымдар z буынында жалғыздықты қалыптастыру тетіктерін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді, оның қазіргі қоғамның мәдени және технологиялық өзгерістеріне тәуелділігін ашады және практикалық алдын-алу және психологиялық-педагогикалық қолдау бағыттарын ұсынады. Атап айтқанда, офлайн коммуникацияны білім беру және әлеуметтік саясатқа біріктіру, сондай-ақ эмоционалды тұрақтылықты нығайтуға және маңызды әлеуметтік қатынастарды құру дағдыларын дамытуға бағытталған бағдарламаларды әзірлеу қажеттілігі атап өтіледі.

pdf (Русский)
Тіл

Русский

Дәйексөздерді қалай жазу керек

[1]
Куандыкова, А., Токатлыгиль, Ю. і Мехмет, Г. 2025. Z ҰРПАҒЫ ӨКІЛДЕРІНІҢ ЖАЛҒЫЗДЫҚ ПСИХОЛОГИЯСЫ: ҚҰНДЫЛЫҚТАР, ТҰЛҒАЛЫҚ БІРЕГЕЙЛІК ЖӘНЕ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСҚА ҚАЖЕТТІЛІК. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы. 84, 3 (Вер 2025), 280–290. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-5967.2025.84.3.025.