Мақалада кәсіби қажу белгілері бар педагогтердің психологиялық ерекшеліктерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздері қарастырылады. Қазіргі білім беру жүйесіндегі әлеуметтік-экономикалық өзгерістер, педагогтердің кәсіби қызметіне қойылатын талаптардың артуы, эмоционалдық жүктеменің күшеюі мен кәсіби жауапкершіліктің жоғары деңгейі олардың психологиялық саулығына ерекше әсер етеді. Осыған байланысты кәсіби қажу синдромының қалыптасу ерекшеліктерін, оның тұлғалық-психологиялық алғышарттарын және зерттеудің әдіснамалық негіздерін жүйелі талдау ғылыми және практикалық тұрғыдан өзекті болып табылады. Зерттеудің мақсаты – кәсіби қажу белгілері бар педагогтердің психологиялық ерекшеліктерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздерін жүйелеу, кәсіби қажуды түсіндіретін негізгі ғылыми тұжырымдамалар мен психологиялық тәсілдерді талдау, сондай-ақ осы бағыттағы зерттеулердің әдіснамалық мүмкіндіктерін айқындау. Мақалада кәсіби қажу феноменінің ғылыми түсіндірмелері, оның құрылымдық компоненттері, даму кезеңдері мен психологиялық детерминанттары қарастырылып, отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектеріне салыстырмалы талдау жасалған. Сонымен қатар тұлғалық-бағдарлы, жүйелік, іс-әрекеттік және субъектілік әдіснамалық тұғырлардың ғылыми әлеуеті сараланып, кәсіби қажуды зерттеуде қолданылатын психодиагностикалық әдістемелердің мазмұны мен мүмкіндіктері сипатталған. Зерттеу нәтижесінде кәсіби қажу белгілері бар педагогтердің психологиялық ерекшеліктерін кешенді зерттеуге мүмкіндік беретін теориялық-әдіснамалық модельдің негізгі бағыттары айқындалды. Мақаланың ғылыми маңыздылығы кәсіби қажу мәселесін қазіргі психология ғылымының әдіснамалық ұстанымдары негізінде кешенді қарастыруымен сипатталады. Алынған нәтижелер педагогтердің кәсіби денсаулығын сақтау, психологиялық қолдау көрсету бағдарламаларын әзірлеуде, сондай-ақ кәсіби қажудың алдын алу мен түзетуге бағытталған эмпирикалық зерттеулерді ұйымдастыруда теориялық негіз ретінде пайдаланылуы мүмкін.
Кәсіби қажу белгілері бар педагогтердің психологиялық ерекшеліктерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздері
Жарияланған September 2026
0
0
Аңдатпа
Тіл
Қазақ
Дәйексөздерді қалай жазу керек
[1]
Умирзакова, Г., Ниетбаева, Г., Болтаева , Ә. і Тленчиева , Н. 2026. Кәсіби қажу белгілері бар педагогтердің психологиялық ерекшеліктерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздері . Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы. 88, 3 (Вер 2026), 49–63. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-5967.2026.88.3.004.

