Зерттеудің өзектілігі Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін жаңғырту жағдайында оқу мотивациясын арттыруға, мазасыздық деңгейін төмендетуге және педагог пен білім алушылар арасындағы конструктивті тұлғааралық қарым-қатынасты нығайтуға ықпал ететін эмоционалдық қолдаушы білім беру ортасын құру қажеттілігінің артуымен айқындалады. Педагогикалық психология тұрғысынан педагогикалық қарым-қатынас тек оқу үдерісін ұйымдастыру механизмі ретінде ғана емес, сонымен қатар білім алушылардың эмоционалдық бейімделуіне, стресске төзімділігіне және қауіпсіздікті субъективті қабылдауына әсер ететін маңызды психологиялық фактор ретінде қарастырылады.

Зерттеудің мақсаты – педагогикалық қарым-қатынас ерекшеліктері мен білім алушылардың эмоционалдық жағдайы арасындағы өзара байланысты анықтау, сондай-ақ болашақ педагогтердің эмоционалдық қолдау көрсететін кәсіби өзара әрекетке психологиялық дайындығын бағалау. Эмпирикалық зерттеу Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университетінің базасында аралас зерттеу дизайны негізінде жүргізілді. Іріктеуге «Бастауыш оқытудың педагогикасы мен әдістемесі» білім беру бағдарламасының 64 студенті және Орал қаласының жалпы білім беретін мектептерінің 112 бастауыш сынып оқушысы қатысты. Диагностикалық құралдар ретінде В.В. Бойконың эмпатиялық қабілеттерді диагностикалау әдістемесі, Люшердің түстік тесті, құрылымданған бақылау, жартылай құрылымданған сұхбат және студенттердің эмоционалдық әл-ауқатын бағалауға арналған авторлық сауалнама қолданылды. Мәліметтерді статистикалық өңдеу SPSS 26.0 бағдарламасы арқылы сипаттамалық статистика, Пирсон корреляциялық талдауы, Шапиро–Уилк қалыптылық критерийі және бір факторлы дисперсиялық талдау (ANOVA) әдістерін қолдану арқылы жүзеге асырылды.

Зерттеу нәтижелері бірінші курс пен бітіруші курс студенттері арасында эмпатиялық қабілеттердің даму деңгейінде статистикалық тұрғыдан мәнді айырмашылықтардың бар екенін көрсетті (F = 7,96; p = 0,001), бұл кәсіби даярлықтың эмоционалдық маңызды педагогикалық құзыреттердің қалыптасуына оң әсер ететінін дәлелдейді. Бастауыш сынып оқушыларының эмоционалдық жағдайын диагностикалау нәтижесінде білім алушылардың 59,8%-ында эмоционалдық шиеленістің әртүрлі формалары, соның ішінде орташа мазасыздық, жасырын мазасыздық және жоғары стресс деңгейі анықталды, ал ең осал топ ретінде бірінші сынып оқушылары танылды. Сонымен қатар эмоционалдық реакцияларда гендерлік айырмашылықтар анықталды.

Зерттеу эмоционалдық қолдаушы педагогикалық өзара әрекеттесудің эмоционалдық реттеудің және психологиялық қауіпсіз білім беру ортасын қалыптастырудың маңызды психологиялық механизмі екенін растайды. Жұмыстың практикалық маңыздылығы болашақ педагогтердің эмпатиясын, эмоционалдық құзыреттілігін және коммуникативтік рефлексиясын дамытуға бағытталған психологиялық даярлықты күшейту қажеттілігін негіздеуде көрінеді.