Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЗОРЛЫҚТАН ӨТКЕН ӘЙЕЛДЕРДІҢ ЭМОЦИЯЛЫҚ КҮЙІН ТҮЗЕТУ

Жарияланған March 2026

13

7

Туран университеті
Аңдатпа

Психологиялық зорлық-зомбылық мәселесі қазіргі қоғамдағы ең өзекті әлеуметтік-психологиялық проблемалардың бірі болып қалып отыр және ол мазасыздық, депрессия және жарақаттан кейінгі күйзеліс (ПТСР) сияқты психикалық бұзылулардың жоғары даму қаупімен қатар жүреді. Зерттеудің мақсаты — психологиялық зорлық-зомбылықты бастан өткерген әйелдердің эмоционалдық жағдайының ерекшеліктерін анықтау, психокоррекциялық бағдарламалардың халықаралық тәжірибесін талдау және профессор М.А. Асимов әзірлеген және әртүрлі психоклиникалық және әлеуметтік контексттерде апробациядан өткен «Өзін-өзі Басқару» әдісінің әлеуетін қарастыру.

Авторлар PubMed, PsycINFO және Scopus деректер базаларында psychological abuse, emotional regulation programs, trauma interventions, coping, IPV survivors деген негізгі сөздер бойынша жүйелі әдеби шолу жүргізді. Шолуға психологиялық зорлық-зомбылықтың салдарымен жұмыс істеуде тиімділігі дәлелденген халықаралық психотерапиялық тәсілдер енгізілді: CBT және TF-CBT, EMDR, EFT, зейінділікке негізделген бағдарламалар (MBSR/MBCT), интегративті Seeking Safety моделі, сондай-ақ топтық және экспрессивті әдістер (арт-терапия, психодрама, денеге бағытталған тәжірибелер). Бұл бағдарламалар мазасыздық пен депрессия деңгейін, ПТСР белгілерін төмендетуде, эмоционалдық тұрақтылықты арттыруда және бейімделген копинг-стратегияларды дамытуда тиімді екенін көрсетті.

Эмоциялық жағдайды «сезім – сезіну – бейне» циклі арқылы саналы түрде қайта бастан кешіруге негізделген «Өзін-өзі Басқару» әдісі психологиялық зорлық-зомбылықты бастан өткерген әйелдердің эмоционалдық жағдайын түзетуде жоғары әлеуетке ие. Талдау нәтижелері бұл әдістің тиімді, мәдени тұрғыдан бейімделген психокоррекциялық құрал ретіндегі мүмкіндіктерін растайды. «Өзін-өзі Басқару» әдісін офлайн және онлайн психокоррекциялық бағдарламаларға, сондай-ақ профилактикалық және білім беру жобаларына интеграциялауға болады. Болашақ зерттеулер әдістің ұзақ мерзімді тиімділігін бағалауға, іріктеме көлемін кеңейтуге және енгізудің стандартталған хаттамаларын әзірлеуге бағытталуы қажет. Бұл эмоционалдық әл-ауқатты қалпына келтіру және өзін-өзі реттеу дағдыларын тұрақтандыру бойынша кешенді бағдарламаларды әзірлеуге мүмкіндік береді.

pdf (English)
Тіл

Русский

Дәйексөздерді қалай жазу керек

[1]
Саитгареева, Г. 2026. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЗОРЛЫҚТАН ӨТКЕН ӘЙЕЛДЕРДІҢ ЭМОЦИЯЛЫҚ КҮЙІН ТҮЗЕТУ. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы. 86, 1 (Бер 2026), 206–215. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-5967.2026.86.1.020.