Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы

Жасанды интеллект дəуіріндегі жалғыздық феномені: психологиялық əсерлері мен философиялық салдарлары

Жарияланған June 2026

5

0

Astana International University
Аңдатпа

Мақалада студенттердің күнделікті коммуникациясында жасанды интеллектіні қолдану кеңейген жағдайдағы жалғыздық феномені қарастырылады. Зерттеудің өзектілігі AI-делдалды қарым-қатынастың барған сайын тек технологиялық сервис ретінде ғана емес, сонымен қатар əлеуметтік оқшаулануды субъективті бастан кешіруге əсер ете алатын эмоционалдық қолдау түрі ретінде қабылдануымен байланысты. Зерттеудің мақсаты – AI-делдалды қарым-қатынастың психологиялық əсерлерін айқындау жəне студенттердің жалғыздықты сезінуі контексіндегі оның философиялық салдарын анықтау. Зерттеу Astana International University мен С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінің «Психология» білім беру бағдарламасы бойынша оқитын 3-курс студенттері арасындағы 103 білім алушының қатысуымен жоғары оқу орындарыаралық квазиэксперимент логикасында жүргізілді. Эксперименттік топтарда бір семестр бойы генеративті чат-ботпен жүйелі өзара əрекет ұйымдастырылды, ал бақылау топтары осындай араласусыз стандартты режимде оқыды. Деректерді жинау үшін UCLA Loneliness Scale шкаласы жəне қатысушылардың жазбаша рефлексиялары пайдаланылды. Нəтижелер эксперименттік топтарда субъективті жалғыздық деңгейінің статистикалық тұрғыдан мəнді төмендегенін, ал бақылау топтарындағы өзгерістердің мардымсыз болғанын көрсетті. Сапалық талдау үш тұрақты мағыналық желіні анықтады: AI-ды эмоционалдық тұрғыдан қауіпсіз сұхбаттасушы ретінде қабылдау, цифрлық қарым-қатынастың ыңғайлылығы мен қолжетімділігі, сондай-ақ AI-коммуникацияның адамаралық жақындықты толық алмастыра алмайтынын мойындау. AI-делдалды қарым-қатынас компенсаторлық функция атқарып, жалғыздықтың өткірлігін уақытша төмендете алатыны, алайда шынайы өзаралықты қайта өндіре алмайтыны жəне нақты тұлғааралық қатысуға деген қажеттілікті жоя алмайтыны туралы қорытынды жасалды. Зерттеудің практикалық маңыздылығы жоғары оқу орны ортасында AI-ды рефлексия мен эмоциялық жеңілдеудің қосымша құралы ретінде пайдалану мүмкіндігімен байланысты.

pdf (Русский)
Тіл

Русский

Дәйексөздерді қалай жазу керек

[1]
Турарова, Г., Тураров, С. , Берекбусунова, Г. і Байтемирова, К. 2026. Жасанды интеллект дəуіріндегі жалғыздық феномені: психологиялық əсерлері мен философиялық салдарлары. Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Психология сериясы. 87, 2 (Чер 2026), 304–317. DOI:https://doi.org/10.51889/2959-5967.2026.87.2.026.